Tel: 0 546 496 4 111
Fax: 0 312 435 7 435
E-Posta:
info@routelifedergi.com 
Adres: Fidanlık Mah. Tuna Cad. Çavuşoğlu İş Merkezi No:18/4 Çankaya / Ankara

150 çeşit oyuncağın anavatanı Türkiye

150 çeşit oyuncağın anavatanı Türkiye

 

Türkiye’nin oyuncak envanterini çıkaran BİLGİ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Avşar Gürpınar, Türkiye’de üretilmiş 150 oyuncağın tasarım ve üretiminin veri tabanını hazırladı. Ülkemizde ilk oyuncak yapımı 17.yüzyılda Eyüp’teki “Oyuncakçılar Çıkmazı”na kadar uzanıyor

 

Oyuncakların tarihteki serüvenini inceleyen İstanbul Bilgi Üniversitesi Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Avşar Gürpınar “Oyuncak, dünyanın ve insanın tuhaflıklarına dair eşsiz bilgiler içerir” diyor. BİLGİ Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Fonu desteğiyle yürüttüğü proje kapsamında bu zamana dek Türkiye’de üretilmiş oyuncakları araştıran Gürpınar, farklı dönemlerden yaklaşık 150 oyuncağın tasarımı ve üretimine dair bilgilerin yer aldığı bir veri tabanı hazırladı. Çalışma, BİLGİ Kütüphanesi üzerinden araştırmacıların erişimine açılacak. 17.yüzyılın Eyüp oyuncaklarından, Beyoğlu Bonmarşesi’nin ithal ürünlerine, 1940’ların propaganda amacıyla üretilen oyuncak askerlerinden, 1990’ların dijital rüzgârına dek oyuncakların tarihi hakkında bilgi veren Dr. Öğr. Üyesi Avşar Gürpınar, günümüzde üretilen birçok oyuncağın çocukları pasif bir noktaya ittiğini vurguluyor. Gürpınar, “Perdenin pelerine, oklavanın kılıca dönüştüğü bir oyunun çok kıymetli olduğunu düşünüyorum. İnsan için her şey bir oyuncak olabilir” diyor.

Araştırmaya göre İstanbul’da üretilmiş en eski oyuncaklara ilişkin 17. yüzyıla kadar geriye gidilebiliyor. Gürpınar, o dönemdeki oyuncaklara Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesinde yer verdiğine dikkat çekiyor: “1637 yılında İstanbul’un bütün zanaatkârlarının katıldığı bir geçit töreninden bahsediyor. Bu geçit töreninde mimarbaşına bağlı oyuncakçıların geçişini de anlatıyor. Çok da sempatik anlatmıyor açıkçası; çünkü bu oyuncaklar garip sesler çıkartan, gürültü yapan nesneler. O dönemde oyuncakçılığın merkezi Eyüp’teki Oyuncakçılar Çıkmazı. Eyüp zaten dönemin çok önemli bir sosyalleşme merkezi; çocukların sünnetten sonra gezmeye götürüldüğü, Yeniçerilerin cülus bahşişi aldığı, padişahın tahta çıktığı bir yer. Eyüp malzeme temini için de çok uygun bir yerde. Oyuncak yapımında kullanılan kil, Alibeyköy ve Kâğıthane derelerinden; deri, bağırsak ve yün Sütlüce’deki mezbahadan; ahşap ve tenekeler Eminönü ve Tahtakale’den geliyor. 18’inci ve 19’uncu yüzyıllarda Eyüp’te 200 kadar oyuncakçı dükkânı olduğunu biliyoruz. Bu dükkânlarda oyuncak üretiminin yapıldığı atölyeler de bulunuyor.”

 

Kaynana zırıltısı isimli oyuncak vardı

Eyüp oyuncaklarının çok ses çıkaran, mekanik oyuncaklar olduğunu anlatan Gürpınar, “Ahşap bir sapın üzerine takılmış dönen bir parçanın ses çıkardığı “kaynana zırıltısı” oyuncağı buna bir örnek. Yine kuş sesi çıkaran sulu kilden düdükler, ziller, davullar, kılıçlar, oyuncak atlar üretiliyordu. Bebekler de vardı, ama onlar istisnaydı. İslam kültüründe bir şeyi figüratif olarak göstermek yasak olduğu için bu tür oyuncaklara çok rastlamıyoruz. Anadolu’da çocuklar oynasın diye evlerde yapılan bebeklerin yüzleri olmadığını biliyoruz mesela. Bu oyuncakların çok azı bugüne kalıyor, çünkü Osmanlı’daki gündelik hayata dair nesnelerin arşiv değeri olduğu pek düşünülmemiş” diyor.

 

Oyuncaklar propaganda amacıyla da kullanıldı

Oyuncakların propaganda amacıyla kullanıldığı bariz durumlar olduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Gürpınar, “Almanya’nın Osmanlı’yı I. Dünya Savaşı’nda yanına çekmek için oyuncak askerler üreterek göndermesi ya da Kore Savaşı’nın biraz daha desteklenmesi için Kore’ye giden Türk askerlerinin plastik oyuncaklarının yapılması gibi… Hatta Almanya’da zar atarak ilerlediğiniz “Yılanlar ve Merdivenler” oyununun Musevileri Almanya’dan atmak üzerine uyarlandığı örnekler var. Bunlar tabii ki ideolojisi bas bas bağıran oyuncaklar. Ama aslında oyuncakların ideolojilerden tam anlamıyla azade olabilmesi pek mümkün değil. Yapı setleri dediğimiz şey sözgelimi, akılcı, matematiğe dayanan modernist düşüncenin bir ürünü. Barbie dediğiniz şeyde oranlarından, formuna; saç renginden yaptığı mesleklere kadar çok net bir ideoloji var. Dolayısıyla oyuncaklar ile yetişkinlerin dünyası arasındaki mesafe her zaman düşündüğümüz kadar net değil” diyor.

 

Günümüzde Çin oyuncak üretiminin merkezi

Yeni dönemin karakteristiğinin, üretimi dış kaynakla yapmak olduğuna dikkat çeken Avşar Gürpınar, “Özellikle Çin’e oyuncak üretimi için sipariş veriliyor. Örneğin biz masal okuyan Nasreddin Hoca istiyoruz, deniyor. Çin’deki firma üretimini yapıp buraya gönderiyor. Burada Türkçe kutulara yerleştirilerek satılıyor. Eminönü’nde, Tahtakale’de bu oyuncaklardan çokça görmek mümkün. Diğer açıdan bakarsak, bugün her şey çok tanımlı. Çocuk tamamen pasif bir noktada artık. Oynadığı anda bile bir oyuncağı çalıştırıp geçiyor karşısına ve oyuncak kendi kendine oynuyor. Çocuk onu seyrediyor. Kendi yaratıcılığını, kendi özgür oynama edimini gerçekleştiremiyor. Bu kadar tanımlı, senaryosu belli, çocuğu onu uygulamaya yönelten, başka bir şey olarak kesinlikle kullanılamayacak nesneler üretmek doğru mu o da açık uçlu bir soru olarak kalsın” diyor.

 

 

Detaylı Bilgi:

İrem Çetingöz / B12 İletişim / 0530 433 59 25 / irem@cobrand.com.tr

 

İstanbul Bilgi Üniversitesi Hakkında:

İstanbul Bilgi Üniversitesi, 1996 yılında Türkiye’de üniversite yaşamına yeni bir soluk getirmek amacıyla “Okul için değil yaşam için öğrenmeliyiz” ilkesiyle yola çıkarak kurulmuştur. Yaklaşık 1500 kişilik bir öğretim kadrosuna sahip olan üniversitenin 20.000’e yakın öğrencisi ve 45.000’e yakın mezunu vardır. İstanbul Bilgi Üniversitesi, Sosyal ve Beşeri Bilimler, Hukuk, İşletme, İletişim, Sağlık Bilimleri, Mimarlık ile Mühendislik ve Doğa Bilimleri fakültelerinin yanı sıra yüksekokulları, meslek yüksekokulları ve enstitüleri çatısı altında 150’yi aşkın ön lisans, lisans ve doktora programı sunmaktadır. Kurulduğu günden bu yana öğrencilerine uluslararası gelişim fırsatları sunan İstanbul Bilgi Üniversitesi, Yükseköğretim Derecelendirme Kuruluşu QS’in 2020 yılı “Gelişmekte olan Avrupa Ülkeleri ve Orta Asya Üniversiteleri Sıralaması”nda en iyi 130 üniversite arasında yer almaktadır. İstanbul’un merkezinde, santralistanbul, Dolapdere ve Kuştepe olmak üzere üç kampüsü bulunmaktadır. İstanbul Bilgi Üniversitesi hakkında ayrıntılı bilgiye www.bilgi.edu.tr adresinden ulaşılabilir.

 

 

 


KURUMSAL
19.07.2020
İyi Tarım Ürünleri / Organik Yumurta
Sağlıklı Aktif Yaşam Ürünleri
19.07.2020
Gelecek için korku ve endişeleri silecek tek kitap, Aşkı Üveys 4
Gelecek için korku ve endişeleri silecek tek kitap, Aşkı Üveys 4
12.08.2020
İstinye Üniversitesi BB: "PANDEMİ DÖNEMİNDE HABERCİLİK" ÖDÜLLERİ SAHİPLERİNİ BULDU
12.08.2020
MOTORLU, UZATILABİLİR, ZEKİ TÜMÖR PROTEZİ GELİŞTİRİLDİ
12.08.2020
Zorlu AVM'de otopark ödemeleri Mastercard teknolojisi ile mobile taşındı
12.08.2020
YENİ BMW F 750 GS, F 850 GS VE F 850 GS ADVENTURE "40 YEARS GS EDITION" VERSİYONLARIYLA GS EFSANESİNİN YIL DÖNÜMÜNÜ KUTLUYOR
12.08.2020
SIXT rent a car, Galatasaray'ın ana sponsoru oldu
13.08.2020
TMB Başkanı Yenigün: "En büyük pazarlarımızdan Libya ile yeni bir sayfa açtık"
13.08.2020
Öğrenci Dostu Şehir: Balıkesir
13.08.2020
Oyunlara Ağustos ayı boyunca %81'e varan indirim yaptı
13.08.2020
Egeli tekstil ihracatçıları yeşil dönüşüm ve dijitalleşmeye odaklandı
13.08.2020
AĞUSTOS'TA SANAT İSTANBUL'UN HER YERİNDE
13.08.2020
Doğa Severler Sağlıklı Bir Gezegende Yaşama Hakkı İçin Bir Arada!
13.08.2020
Okul alışverişi için sırt çantaları,eşofmanlar, spor ayakkabılar ve daha fazlası Decathlon'da!
13.08.2020
GÜNEŞ ÇARPMASINDAN 8 ADIMDA KORUYUN!
14.08.2020
Vitalica Wellness'ta Kişiye Özel Programlar
14.08.2020
AXA Sürdürülebilirlik Performansıyla Küresel Sigorta Sektörünün Lideri
14.08.2020
ASAŞ, MARBEL Projesi ile Elektrikli Otomobil Akü Gövde Profilleri Sistemleri Geliştirecek
14.08.2020
MAISONETTE'İN PAMUKLU VE YIKANABİLİR YÜZ MASKELERİ İLE GÜNDEN GECEYE ŞIKLIĞINIZDAN TAVİZ VERMEYİN
14.08.2020
KOÇ HOLDİNG YILIN İLK YARISINDA 74 MİLYAR TL KONSOLİDE CİRO VE 4,4 MİLYAR TL KONSOLİDE ANA ORTAKLIK PAYI NET DÖNEM KÂRI ELDE ETTİ
14.08.2020
DEVA PARTİSİ EĞİTİM POLİTİKALARI BAŞKANLIĞI: "Çocuklarımız Geleceğimiz, Eğitim Önceliğimiz"
14.08.2020
Lesaffre Türkiye'ye, TSE'den Covid-19 Güvenli Üretim Belgesi
14.08.2020
Mercedes-Benz Fashion Week Istanbul'un (MBFWI) 15. sezonunun tarihleri açıklandı
14.08.2020
Mağazalarda Dijital Değişim Devri
14.08.2020
DEVA PARTİSİ ANKARA İL BAŞKANI ALİ GÜVEN OLDU
16.08.2020
GÖRME ENGELLİLER SPOR KULÜPLERİ BİRLİĞİ PROJE VE MEDYA SPONSORU OLDUK
19.08.2020
KİŞİSEL VERİLERİ AVLAMANIN YENİ YOLU: DOXXING
19.08.2020
TÜSAD - PANDEMİ DÖNEMİNDE AŞILAMA NASIL OLMALI?
19.08.2020
Türkiye'deki gıda israfı 87 milyon ailenin yıllık geçim masrafına eşit geliyor
19.08.2020
Covid-19'a Karşı Tedavi Geliştirilmek için Hayata Geçirilen En Büyük Avrupa Girişimi Tanıtıldı