Tel: 0 546 496 4 111
Fax: 0 312 435 7 435
E-Posta:
info@routelifedergi.com 
Adres: Fidanlık Mah. Tuna Cad. Çavuşoğlu İş Merkezi No:18/4 Çankaya / Ankara

150 çeşit oyuncağın anavatanı Türkiye

150 çeşit oyuncağın anavatanı Türkiye

 

Türkiye’nin oyuncak envanterini çıkaran BİLGİ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Avşar Gürpınar, Türkiye’de üretilmiş 150 oyuncağın tasarım ve üretiminin veri tabanını hazırladı. Ülkemizde ilk oyuncak yapımı 17.yüzyılda Eyüp’teki “Oyuncakçılar Çıkmazı”na kadar uzanıyor

 

Oyuncakların tarihteki serüvenini inceleyen İstanbul Bilgi Üniversitesi Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Avşar Gürpınar “Oyuncak, dünyanın ve insanın tuhaflıklarına dair eşsiz bilgiler içerir” diyor. BİLGİ Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Fonu desteğiyle yürüttüğü proje kapsamında bu zamana dek Türkiye’de üretilmiş oyuncakları araştıran Gürpınar, farklı dönemlerden yaklaşık 150 oyuncağın tasarımı ve üretimine dair bilgilerin yer aldığı bir veri tabanı hazırladı. Çalışma, BİLGİ Kütüphanesi üzerinden araştırmacıların erişimine açılacak. 17.yüzyılın Eyüp oyuncaklarından, Beyoğlu Bonmarşesi’nin ithal ürünlerine, 1940’ların propaganda amacıyla üretilen oyuncak askerlerinden, 1990’ların dijital rüzgârına dek oyuncakların tarihi hakkında bilgi veren Dr. Öğr. Üyesi Avşar Gürpınar, günümüzde üretilen birçok oyuncağın çocukları pasif bir noktaya ittiğini vurguluyor. Gürpınar, “Perdenin pelerine, oklavanın kılıca dönüştüğü bir oyunun çok kıymetli olduğunu düşünüyorum. İnsan için her şey bir oyuncak olabilir” diyor.

Araştırmaya göre İstanbul’da üretilmiş en eski oyuncaklara ilişkin 17. yüzyıla kadar geriye gidilebiliyor. Gürpınar, o dönemdeki oyuncaklara Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesinde yer verdiğine dikkat çekiyor: “1637 yılında İstanbul’un bütün zanaatkârlarının katıldığı bir geçit töreninden bahsediyor. Bu geçit töreninde mimarbaşına bağlı oyuncakçıların geçişini de anlatıyor. Çok da sempatik anlatmıyor açıkçası; çünkü bu oyuncaklar garip sesler çıkartan, gürültü yapan nesneler. O dönemde oyuncakçılığın merkezi Eyüp’teki Oyuncakçılar Çıkmazı. Eyüp zaten dönemin çok önemli bir sosyalleşme merkezi; çocukların sünnetten sonra gezmeye götürüldüğü, Yeniçerilerin cülus bahşişi aldığı, padişahın tahta çıktığı bir yer. Eyüp malzeme temini için de çok uygun bir yerde. Oyuncak yapımında kullanılan kil, Alibeyköy ve Kâğıthane derelerinden; deri, bağırsak ve yün Sütlüce’deki mezbahadan; ahşap ve tenekeler Eminönü ve Tahtakale’den geliyor. 18’inci ve 19’uncu yüzyıllarda Eyüp’te 200 kadar oyuncakçı dükkânı olduğunu biliyoruz. Bu dükkânlarda oyuncak üretiminin yapıldığı atölyeler de bulunuyor.”

 

Kaynana zırıltısı isimli oyuncak vardı

Eyüp oyuncaklarının çok ses çıkaran, mekanik oyuncaklar olduğunu anlatan Gürpınar, “Ahşap bir sapın üzerine takılmış dönen bir parçanın ses çıkardığı “kaynana zırıltısı” oyuncağı buna bir örnek. Yine kuş sesi çıkaran sulu kilden düdükler, ziller, davullar, kılıçlar, oyuncak atlar üretiliyordu. Bebekler de vardı, ama onlar istisnaydı. İslam kültüründe bir şeyi figüratif olarak göstermek yasak olduğu için bu tür oyuncaklara çok rastlamıyoruz. Anadolu’da çocuklar oynasın diye evlerde yapılan bebeklerin yüzleri olmadığını biliyoruz mesela. Bu oyuncakların çok azı bugüne kalıyor, çünkü Osmanlı’daki gündelik hayata dair nesnelerin arşiv değeri olduğu pek düşünülmemiş” diyor.

 

Oyuncaklar propaganda amacıyla da kullanıldı

Oyuncakların propaganda amacıyla kullanıldığı bariz durumlar olduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Gürpınar, “Almanya’nın Osmanlı’yı I. Dünya Savaşı’nda yanına çekmek için oyuncak askerler üreterek göndermesi ya da Kore Savaşı’nın biraz daha desteklenmesi için Kore’ye giden Türk askerlerinin plastik oyuncaklarının yapılması gibi… Hatta Almanya’da zar atarak ilerlediğiniz “Yılanlar ve Merdivenler” oyununun Musevileri Almanya’dan atmak üzerine uyarlandığı örnekler var. Bunlar tabii ki ideolojisi bas bas bağıran oyuncaklar. Ama aslında oyuncakların ideolojilerden tam anlamıyla azade olabilmesi pek mümkün değil. Yapı setleri dediğimiz şey sözgelimi, akılcı, matematiğe dayanan modernist düşüncenin bir ürünü. Barbie dediğiniz şeyde oranlarından, formuna; saç renginden yaptığı mesleklere kadar çok net bir ideoloji var. Dolayısıyla oyuncaklar ile yetişkinlerin dünyası arasındaki mesafe her zaman düşündüğümüz kadar net değil” diyor.

 

Günümüzde Çin oyuncak üretiminin merkezi

Yeni dönemin karakteristiğinin, üretimi dış kaynakla yapmak olduğuna dikkat çeken Avşar Gürpınar, “Özellikle Çin’e oyuncak üretimi için sipariş veriliyor. Örneğin biz masal okuyan Nasreddin Hoca istiyoruz, deniyor. Çin’deki firma üretimini yapıp buraya gönderiyor. Burada Türkçe kutulara yerleştirilerek satılıyor. Eminönü’nde, Tahtakale’de bu oyuncaklardan çokça görmek mümkün. Diğer açıdan bakarsak, bugün her şey çok tanımlı. Çocuk tamamen pasif bir noktada artık. Oynadığı anda bile bir oyuncağı çalıştırıp geçiyor karşısına ve oyuncak kendi kendine oynuyor. Çocuk onu seyrediyor. Kendi yaratıcılığını, kendi özgür oynama edimini gerçekleştiremiyor. Bu kadar tanımlı, senaryosu belli, çocuğu onu uygulamaya yönelten, başka bir şey olarak kesinlikle kullanılamayacak nesneler üretmek doğru mu o da açık uçlu bir soru olarak kalsın” diyor.

 

 

Detaylı Bilgi:

İrem Çetingöz / B12 İletişim / 0530 433 59 25 / irem@cobrand.com.tr

 

İstanbul Bilgi Üniversitesi Hakkında:

İstanbul Bilgi Üniversitesi, 1996 yılında Türkiye’de üniversite yaşamına yeni bir soluk getirmek amacıyla “Okul için değil yaşam için öğrenmeliyiz” ilkesiyle yola çıkarak kurulmuştur. Yaklaşık 1500 kişilik bir öğretim kadrosuna sahip olan üniversitenin 20.000’e yakın öğrencisi ve 45.000’e yakın mezunu vardır. İstanbul Bilgi Üniversitesi, Sosyal ve Beşeri Bilimler, Hukuk, İşletme, İletişim, Sağlık Bilimleri, Mimarlık ile Mühendislik ve Doğa Bilimleri fakültelerinin yanı sıra yüksekokulları, meslek yüksekokulları ve enstitüleri çatısı altında 150’yi aşkın ön lisans, lisans ve doktora programı sunmaktadır. Kurulduğu günden bu yana öğrencilerine uluslararası gelişim fırsatları sunan İstanbul Bilgi Üniversitesi, Yükseköğretim Derecelendirme Kuruluşu QS’in 2020 yılı “Gelişmekte olan Avrupa Ülkeleri ve Orta Asya Üniversiteleri Sıralaması”nda en iyi 130 üniversite arasında yer almaktadır. İstanbul’un merkezinde, santralistanbul, Dolapdere ve Kuştepe olmak üzere üç kampüsü bulunmaktadır. İstanbul Bilgi Üniversitesi hakkında ayrıntılı bilgiye www.bilgi.edu.tr adresinden ulaşılabilir.

 

 

 


KURUMSAL
3.12.2019
Sağ Reklam Alanı
15.7.2020
15 Temmuz Vatan Savunması, Birlik Kavuşması ve Milli Diriliş Günü
Şan la Yazılan Şeref le korunur.
23.7.2020
Vahap Altan PALABIYIKOĞLU ile RÖportajımız
Çok para kazanmaktansa itibarlı olmayı tercih ederim
12.8.2020
İstinye Üniversitesi BB: "PANDEMİ DÖNEMİNDE HABERCİLİK" ÖDÜLLERİ SAHİPLERİNİ BULDU
12.8.2020
MOTORLU, UZATILABİLİR, ZEKİ TÜMÖR PROTEZİ GELİŞTİRİLDİ
12.8.2020
Zorlu AVM'de otopark ödemeleri Mastercard teknolojisi ile mobile taşındı
12.8.2020
adidas tarafından hazırlanan 2020-2021 sezonu Futbol A Takım formaları taraftarımızla buluşuyor
12.8.2020
Ölmez Otu'nda keşfedilen "Süper Öz" ile yaşlılık tarihe karışıyor!
12.8.2020
SIXT rent a car, Galatasaray'ın ana sponsoru oldu
13.8.2020
?5M Migros Yaz Konserleri Başlıyor
13.8.2020
Medirevo, Tarım Bakanlığı'ndan "Takviye Edici Gıda Belgesi" alan ilk ve tek şirket oldu
13.8.2020
Boyner, çocukların okula dönüş heyecanına ortak oluyor
13.8.2020
Dünyanın İlk 3D Baskılı Metal Köprüsü'nün Kaynak İşlemlerinde Digiwave III İmzası Bulunuyor!
13.8.2020
Türkiye'nin ilk geri dönüştürülmüş şişesi
13.8.2020
Kaspersky, Windows işletim sisteminde ve Internet Explorer'da hedefli saldırılarda kullanılan bir sıfır gün açığı keşfetti
13.8.2020
18MİLYON KİŞİ SOLUDUĞU HAVAYI BİLMİYOR
13.8.2020
?Patlamış mısırları hazırlayın! 55 inçlik 4K monitör Acer EB0 evde sinema keyfine hazır
13.8.2020
?İBB LOJİSTİK DESTEK MERKEZİ'NE SIFIR ATIK BELGESİ
14.8.2020
Türk Telekom'da ilk yarı rekoru
14.8.2020
Clariant Çin'de Kurumsal Sosyal Sorumluluk Ödülü Kazandı
14.8.2020
Yatırımcıların Yeni Hedefi KKTC Gayrimenkul Pazarı
14.8.2020
KIA'da temassız servis hizmeti başladı
14.8.2020
"Bodrum Loft'ta Sanat" Bodrum'da Sanat Rüzgarı Estirdi - BB
14.8.2020
Aksa Enerji, 2020'nin ilk yarısında 291 milyon TL konsolide net kâr elde etti
14.8.2020
VANEDA, DOĞA TUTKUSUNU AYAKKABILARA TAŞIYOR
14.8.2020
150 çeşit oyuncağın anavatanı Türkiye
14.8.2020
SunExpress ve Güneş Sigorta iş birliğiyle Covid-19 Turist Koruma ve Destek Sigortası
16.8.2020
TABSAF ULUSLAR ARASI TURİZM FESTİVALİ PROJE VE MEDYA SPONSORU OLDUK
TABSAF ULUSLAR ARASI TURİZM FESTİVALİ PROJE VE MEDYA SPONSORU OLDUK
19.8.2020
Ticaret Bakanlığının İlk "Kriminal Laboratuvarı" Hizmete Hazır
19.8.2020
?İMAMOĞLU YÖNETİMİNDE İBB DEPREM BÜTÇESİ 2,5 KAT ARTTI
19.8.2020
Öğrencilerin sağlığı ve verimi için okullarda taze hava şart
19.8.2020
Yanan ormanlar küllerinden yeşeriyor